Pszczoły (nie)wierne.

Obserwując przylatujące do ula pszczoły, od razu można spostrzec, że niemal wszystkie owady przynoszą do ula pyłek jednakowego koloru. Czy wobec tego pyłek wszystkich roślin wygląda tak samo? Nie. Zapylacze odwiedzają po prostu jeden właśnie kwitnący gatunek. Można powiedzieć, że są szczególnie przywiązane do poszczególnych roślin, szczególnie przez siebie lubianych. Prawda jest jednak nieco bardziej skomplikowana.

Pszczoły doskonale znają matematykę. Komórki budowane na plastrach mają kształt sześciokąta foremnego, dzięki temu idealnie przylegają do siebie i nie marnuje się ani odrobina miejsca. Ważny jest także obwód komórki, gdyż w tym przypadku zużycie wosku jest najmniejsze. Pszczoły miodne potrafią też odróżniać kształty, liczyć do czterech, a lecąc z kwiatu do kwiatu a następnie do ula, wybierają najkrótszą drogę. Co jednak matematyka ma wspólnego z jednakowymi obnóżami pyłkowymi?

 

Te pszczoły przynoszą pyłek w kolorze pomarańczowym, podczas gdy ich sąsiadki preferują biały. Trafiły one tu jednak tydzień wcześniej, i są wierne innym kwiatom.

Te pszczoły przynoszą pyłek w kolorze pomarańczowym, podczas gdy ich sąsiadki preferują biały. Trafiły one tu jednak tydzień wcześniej, i są wierne innym kwiatom.

 

 

Każdy kwiat jest anatomicznie nieco inny i wymaga tym samym od pszczoły zapoznania się ze sposobem pobierania nektaru czy zbierania pyłku. Owad kiedy już odwiedzi dany typ kwiatu, poszukuje takiego samego, gdyż zna już jego budowę i upora się ze swoją praca o wiele szybciej, niż na nieznanej kwitnącej roślinie.  Nie bez znaczenia jest oczywiście ilość składników, które pszczoły mogą pobrać z danego gatunku – jednak kiedy już wybiorą odpowiedni, będą go odwiedzać aż do końca kwitnienia. Zjawisko to jest nazywane wiernością kwiatową. Szybsza praca zbieraczek oznacza większe korzyści dla rodziny, i mniejsze straty energii każdego pracującego owada. Ale korzyść ma także zapylana roślina – pszczoła jej wierna będzie odwiedzała inne kwiaty tego samego gatunku, przez co zapylanie stanie się o wiele bardziej efektywne. Często zdarza się, że wierność kwiatowa pszczół jest tak silna, że owady omijają inne rośliny kwitnące bliżej ula, i mające podobną dla nich wartość.  Powyższe zjawisko jest najsilniejsze u pszczół miodnych, ale występuje także u trzmieli. Niedawno obserwowałem kilkanaście trzmieli odwiedzających krzak jeżyny, a pomimo, że obok znajduje się pasieka, nie było pośród nich nawet jednej pszczoły.  U pszczół samotnic z kolei zjawisko wierności kwiatowej niemal nie występuje.

Co jednak z kwiatami, których pszczoły nie chcą odwiedzać? Warto wspomnieć o zjawisku odwrotnym, czyli floromigracji. Można powiedzieć, że są też pszczoły niewierne, czyli odwiedzające podczas lotu kilka gatunków kwiatów. Dotyczy to zarówno pojedynczych robotnic, jak i całej rodziny. Logicznie więc, efektywność zapylania maleje. Zachowanie takie odkryto całkiem niedawno i wciąż niewiele o nim wiadomo, pewne jest jednak, że występuje wtedy, gdy pożytki są słabe.

Pyłek pozyskiwany przez dłuższy okres, lub... pochodzący od "niewiernych" pszczół.

Pyłek pozyskiwany przez dłuższy okres, lub… pochodzący od „niewiernych” pszczół.